Urlop na żądanie to jeden z najbardziej popularnych, ale też najbardziej „owianych legendami” elementów prawa pracy. Każdy pracownik o nim słyszał, każdy choć raz korzystał, a mimo to w wielu firmach wciąż funkcjonują mity, które nie mają nic wspólnego z rzeczywistością.
Dziś bierzemy je pod lupę i wyjaśniamy raz na zawsze, jak to działa.
Art. 167² Kodeksu pracy:
„Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Urlopu tego udziela się w dni, które dla pracownika są dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.”
1. „Pracodawca musi udzielić urlopu na żądanie” – MIT
W praktyce – prawie zawsze tak, ale…
Jeśli obecność pracownika jest absolutnie niezbędna (np. zagrożone jest bezpieczeństwo pracy), pracodawca może odmówić. To jednak rzadkość.
2. „Urlopu na żądanie nie trzeba zgłaszać rano” – MIT
Trzeba!
Urlop musi być zgłoszony najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy, przed godziną, kiedy pracownik miał się stawić.
3. „Można wziąć urlop na żądanie bez podawania powodu” – PRAWDA
Powód nie jest wymagany, i nie trzeba się tłumaczyć.
4. „To dodatkowy urlop” – MIT
Nie – to część normalnego urlopu wypoczynkowego, tylko w specjalnym trybie.
5. „4 dni przepadną, jeśli ich nie wykorzystasz” – MIT
Nie przepadną. One po prostu zamieniają się w zwykłe dni urlopowe.
6. „Pracodawca musi mieć wniosek na piśmie” – MIT
Możesz zgłosić telefonicznie, SMS-em, mailem lub w aplikacji kadrowej.
7. „Urlop na żądanie nie może być zaplanowany” – PRAWDA
To urlop na nagłe sytuacje. Planowanie go z wyprzedzeniem mija się z celem.
8. „Pracodawca może odliczyć pracownikowi wynagrodzenie, jeśli nie zgłosił urlopu na czas” – PRAWDA
Jeśli urlop nie został zgłoszony prawidłowo, może zostać potraktowany jak nieusprawiedliwiona nieobecność.
9. „Jak wezmę urlop na żądanie, to jestem bezkarny” – MIT
Nadużywanie tych dni może skutkować konsekwencjami, np. przy ocenie pracownika.
10. „Urlop na żądanie to najprostszy sposób na wolne w nagłej sytuacji” – PRAWDA
Zdecydowanie tak. Prosty, szybki, legalny i w pełni płatny.
Urlop na żądanie jest świetnym rozwiązaniem, ale tylko wtedy, gdy korzysta się z niego zgodnie z przeznaczeniem. Znajomość zasad pomaga uniknąć konfliktów i nieporozumień – zarówno po stronie pracownika, jak i pracodawcy.
Podstawa prawna:
- Art. 167² Kodeksu pracy – urlop na żądanie (maks. 4 dni rocznie).
- Art. 163–168 Kodeksu pracy – zasady udzielania urlopów wypoczynkowych.
- Art. 152 § 1 oraz art. 154–155 KP – prawo do urlopu i jego wymiar.
