Najważniejsze zmiany (ustawa z 26 września 2025 r.)
Od 1 stycznia 2026 r. weszła w życie nowelizacja Kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw – zmieniając zasady liczenia stażu pracy (okresu zatrudnienia), od którego zależą prawa pracownicze.
Kluczowa zmiana
Do stażu pracy wliczane będą także okresy aktywności zawodowej dotychczas nieuwzględniane w ogóle lub w tej funkcji, tj.:
- okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (JDG) – również te sprzed lat, jeśli są odpowiednio udokumentowane;
- okresy wykonywania umów zlecenia, umów o świadczenie usług oraz umów agencyjnych;
- okresy współpracy z osobą prowadzącą działalność (np. współpracujący małżonek, wspólnik);
- okresy zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem;
- pozostawanie członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych;
- udokumentowany przebyty za granicą okres wykonywania pracy zarobkowej innej niż na podstawie stosunku pracy.
Wskutek tych zmian staż pracy jest bardziej odzwierciedleniem rzeczywistej aktywności zawodowej niż tylko czasu przepracowanego w oparciu o umowę o pracę (tradycyjny etat).
Jak się liczy staż pracy
Podstawowe zasady (Kodeks pracy)
Do stażu pracy, od którego zależą m.in. prawo do urlopu, dodatek stażowy, nagrody jubileuszowe czy okres wypowiedzenia, z zasady wlicza się:
- Okresy zatrudnienia na umowę o pracę, powołanie, wybór, mianowanie czy spółdzielczą umowę o pracę.
- Okresy nauki – np. ukończenie szkoły wyższej daje 8 lat do stażu (art. 155 Kodeksu pracy).
- Inne okresy przewidziane przepisami szczególnymi, np. służba w określonych formacjach, urlopy bezpłatne w określonych przypadkach itd.
- Nowe okresy aktywności zawodowej (od 2026) – jak wyżej (JDG, zlecenia i inne).
Ważne: jeśli w tym samym czasie osoba była np. zatrudniona u kilku pracodawców lub łączyła różne formy pracy – do stażu wlicza się taki okres, który najkorzystniej wpływa na uprawnienia.
Jak uzyskać zaświadczenie o stażu pracy
Kto wystawia?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) będzie wydawał zaświadczenia potwierdzające okresy aktywności zawodowej, które mają być doliczone do stażu pracy – zwłaszcza związane z działalnością gospodarczą i umowami zlecenia.
Jak je uzyskać?
- Zaloguj się do PUE ZUS (eZUS).
- W menu wybierz wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy.
- ZUS wygeneruje zaświadczenie na podstawie zgromadzonych danych w ewidencji ubezpieczonych.
Jeśli ZUS nie posiada danych o danym okresie (np. był to okres dawno temu lub nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom), pracownik może udowodnić staż własnymi dokumentami (umowy, zaświadczenia, wpis CEIDG itp.).
Terminy i praktyka dla pracodawców
Dla pracodawców z sektora finansów publicznych nowe okresy stażu liczy się od 1 stycznia 2026 r..
Dla pracodawców spoza sektora publicznego – od pierwszego dnia miesiąca po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia ustawy (czyli praktycznie od 1 maja 2026 r.).
Pracownicy mają 24 miesiące (od dat wskazanych powyżej) na udokumentowanie okresów aktywności zawodowej, aby pracodawca mógł je wliczyć do stażu pracy
Podsumowanie – co zmienia się w praktyce
| Obecnie (do 31.12.2025) | Od 1.01.2026 |
|---|---|
| Liczy się głównie umowa o pracę | Do stażu wlicza się również okresy działalności i zleceń |
| Umowa zlecenie i B2B nie liczyły się | Umowa zlecenie i prowadzenie działalności są zaliczane |
| Staż to suma etatów i okresów nauki | Staż to suma różnych form aktywności udokumentowanej |
Nasz kalkulator stażu pracy na Smartapki
Kalkulator pomaga zsumować okresy pracy i nauki według zasad obowiązujących.
Podstawy prawne
- Kodeks pracy – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późn. zm.; art. 2, art. 155 i nowo dodany art. 302¹-302².
- Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw – zmienia definicję okresów wliczanych do stażu pracy.
- Informacje MRPiPS i ZUS dotyczące praktycznego stosowania nowych przepisów stażowych.
